Bí Mật Chỉnh Loa Sub Điện Không Bị "Ù Rền": Bí Kíp 30 Năm Của Dân Setup

Bí Mật Chỉnh Loa Sub Điện Không Bị "Ù Rền": Bí Kíp 30 Năm Của Dân Setup

Tác giả: Vương Minh Khánh  (Trưởng phòng Kỹ thuật & Kinh doanh 769 Audio)

Chào anh em đam mê âm thanh, tôi là Khánh 769 Audio đây.

Làm nghề âm thanh ngót nghét cũng gần 20 năm, tiếp xúc với cả ngàn khách hàng, tôi nhận ra một "nỗi đau" mà 10 người chơi loa Sub thì hết 8 người gặp phải. Đó là chuyện mua cục Sub về, hí hửng cắm vào, tưởng đâu nghe nhạc nó sẽ "phê" như ngoài quán Bar, ai ngờ bật lên thì... Ù! RỀN! LÙNG BÙNG!

Tiếng Bass nó cứ kéo đuôi dài thượt, nghe chừng 15 phút là ong hết cả thủ, tức ngực, mệt tim. Vợ con thì la ó: "Tắt ngay đi, đau đầu quá!". Nhiều bác nản, vứt xó cục Sub mấy triệu bạc, hoặc đem thanh lý rẻ bèo vì nghĩ mình mua phải đồ dỏm.

Nhưng Khánh nói thật với anh em: 90% không phải do loa dỏm, mà là do anh em chưa biết cách trị nó.

Hôm nay, rảnh rỗi ngồi tại bàn kỹ thuật 769 Audio, tôi sẽ "móc ruột gan" chia sẻ hết với anh em cách chỉnh loa Sub điện sao cho tiếng Bass nó phải GỌN – SÂU – MỀM. Bài này tôi viết rất chi tiết, anh em chịu khó đọc hết nhé, đỡ tốn tiền thuê thợ setup.

Phần 1: Vạch Trần Thủ Phạm Gây "Ù Rền"

Trước khi vặn vẹo nút nọ nút kia, anh em phải hiểu tại sao nó ù. Không phải cứ vặn nhỏ volume là hết đâu. Tiếng ù rền (boomy) thường đến từ 3 nguyên nhân "chết người" này:

1. Cái "bệnh" tham lam khi cắt tần số (Crossover)

Đây là lỗi phổ biến nhất. Trên loa Sub điện bao giờ cũng có nút Freq / Cut / Crossover. Nhiều anh em cứ vặn max cái nút này lên (tầm 150Hz - 200Hz) vì nghĩ vặn to thì nghe mới đã. Sai lầm! Khi anh em để tần số quá cao, cục Sub nó sẽ phát ra cả tiếng lời (tiếng trung trầm) của ca sĩ. Lúc này, tiếng Sub lẫn lộn với tiếng loa lời (loa Full), đánh nhau chan chát, tạo ra một mớ âm thanh hỗn độn, đục ngầu. Đây chính là nguyên nhân gây ù rền số 1.

2. Đặt loa vào "Góc Chết" của phòng

Nhiều bác nhà chật, tiện tay nhét cục Sub vào góc tường, hoặc gầm cầu thang cho gọn. Về mặt vật lý (cái này hơi chuyên môn chút, gọi là sóng đứng), góc nhà là nơi cộng hưởng âm trầm mạnh nhất. Đặt ở đó, tiếng Bass sẽ to lên gấp đôi, nhưng nó không phải là tiếng Bass "sạch", mà là tiếng Bass bị dội lại, kéo đuôi u...u...u... nghe cực kỳ mệt.

3. Lệch Pha (Phase)

Anh em hình dung thế này: Màng loa chính đang đẩy ra, mà màng loa Sub lại thụt vào. Hai thằng ngược nhau sẽ triệt tiêu âm thanh, làm tiếng Bass bị yếu đi, hoặc tạo ra cảm giác âm thanh rất kỳ cục, lỏng lẻo, nghe lâu rất khó chịu.

Phần 2: Quy Trình Chỉnh Sub "Chuẩn Cơm Mẹ Nấu" (Thực Chiến)

Bây giờ đến phần quan trọng nhất. Anh em đứng dậy, lại chỗ cục Sub và làm theo đúng từng bước Khánh hướng dẫn nhé.

Bước 1: Xử lý nút L.P.F (Crossover / Freq) - Cắt bỏ phần thừa

Đây là cái nút quan trọng nhất quyết định độ sạch của tiếng Bass.

• Nguyên tắc vàng: Loa Sub chỉ nên làm nhiệm vụ của nó, là đánh dải siêu trầm. Đừng bắt nó hát thay loa chính.

• Thực hành:

  • Nếu anh em ghép với Loa Bose 301 (loa Bass 20cm): Hãy vặn nút Crossover về hướng 10 giờ hoặc 11 giờ (tương đương khoảng 70Hz - 80Hz).

  • Nếu anh em ghép với Loa cây/Loa Full (Bass 30cm): Hãy vặn thấp hơn nữa, hướng 9 giờ (tầm 60Hz).

• Mẹo của Khánh: Vặn nhỏ dần nút này cho đến khi nào anh em ghé tai vào cục Sub mà chỉ nghe thấy tiếng "bụp bụp" hơi gió, không nghe rõ tiếng ca sĩ hát là chuẩn. Lúc đó tiếng Bass sẽ cực gọn, cắt cái rụp, không dây dưa.

Bước 2: Chỉnh Volume (Gain) - Vừa đủ là hạnh phúc

Sub là "gia vị", không phải "món chính". Món ăn mà bỏ quá nhiều bột ngọt thì lợ, ăn không nổi.

• Anh em vặn Volume về 0. Bật nhạc lên (chọn bài nào nhiều Bass chút, ví dụ nhạc Remix hoặc Bolero chuẩn).

• Nhích Volume lên từ từ... Nhích từng chút một.

• Đến khi nào anh em cảm thấy tiếng nhạc dày lên, ấm hơn, có lực hơn thì DỪNG LẠI NGAY.

• Lưu ý: Đừng bao giờ vặn Volume Sub quá hướng 12 giờ (50%). Đa số các phòng gia đình Việt Nam (20-30m2) chỉ cần để Volume hướng 10 giờ hoặc 11 giờ là Bass đã đánh rung ghế rồi. Vặn to quá nó át hết tiếng lời, chỉ nghe thấy tiếng u u thì hay ho gì.

Bước 3: Dò tìm Pha (Phase 0 - 180)

Cái cần gạt nhỏ xíu 0 - 180 độ này nhiều bác bỏ quên, nhưng nó lợi hại lắm.

• Cách chỉnh: Cái này phải dùng tai thôi. Anh em bật một bài nhạc Remix có tiếng Bass dập đều đặn (Bùm... Bùm... Bùm).

• Ngồi tại vị trí hay nghe nhạc nhất (ghế sofa). Nhờ một người khác gạt qua gạt lại giữa 0 và 180.

• Anh em lắng nghe xem ở vị trí nào tiếng Bass nghe To hơn, Lực hơn, Đầy đặn hơn thì chọn vị trí đó.

• Kinh nghiệm của Khánh: Đa số trường hợp đặt Sub cùng phía với loa chính thì để 0 độ. Nhưng không có gì là tuyệt đối, cứ nghe thử cho chắc.

​

Phần 3: Mẹo Xử Lý Phòng Nghe (Khi Đã Chỉnh Hết Cách Mà Vẫn Ù)

Nếu anh em đã làm y chang 3 bước trên mà tiếng Bass vẫn còn đuôi, vẫn còn rền, thì 99% là do cái phòng của anh em. Phòng vuông, tường trơn, nền gạch men là "kẻ thù" của loa Sub. Đặc biệt là vấn đề điện 100V và sự đồng bộ mà tôi đã cảnh báo rất kỹ trong bài Ma trận loa Sub: Khi nào nên chơi đồ Bãi, khi nào mua đồ Mới. Đôi khi, sự lệch pha đến từ chính bản chất của thiết bị đấy.

Khánh mách anh em vài mẹo "nhà nghèo" để xử lý tiêu âm mà không cần tốn tiền mua mút trứng gà:

1. Dùng thảm: Nếu đặt Sub trên sàn gạch, hãy lót một tấm thảm lông dày hoặc tấm xốp ở dưới chân Sub. Nó giúp cắt đứt rung chấn truyền xuống sàn, giảm tiếng rền cực hiệu quả.

2. Kê lại vị trí (Chiêu "Sub Crawl"):

• Đây là chiêu độc của dân Pro. Anh em bê cục Sub đặt lên... cái ghế Sofa (chỗ anh em hay ngồi).

• Bật nhạc lên. Sau đó anh em... bò xuống sàn nhà, bò quanh phòng.

• Anh em ghé tai nghe thử ở các vị trí sát tường, góc nhà, hoặc vị trí dự định đặt loa. Chỗ nào anh em nghe thấy tiếng Bass hay nhất, gọn nhất, không bị ù... thì hãy bê cục Sub đặt đúng vào chỗ đó. Nghe hơi buồn cười nhưng hiệu quả 100%.

3. Thêm vật liệu mềm: Phòng mà trống trơn thì Bass dội kinh lắm. Anh em kê thêm cái kệ sách, treo thêm cái rèm cửa dày, hoặc ném vài cái gối ôm vào góc nhà. Những thứ mềm xốp này sẽ "hút" bớt tiếng Bass thừa.

Lời Tâm Sự Cuối Cùng

Anh em ạ, chơi âm thanh là một thú vui tao nhã, nhưng cũng lắm công phu. Cục Sub mua 5 triệu hay 10 triệu, nếu biết cách chỉnh thì đều có thể hay theo cách riêng của nó.

Đừng vội đổ lỗi cho thiết bị. Hãy kiên nhẫn ngồi xuống, vặn từng chút một, lắng nghe bằng đôi tai của mình. Cái cảm giác khi chỉnh được tiếng Bass nó sâu thăm thẳm, mềm như bún, nghe nhạc vàng mà "nổi da gà" nó sướng lắm anh em ạ.

Nếu anh em đã làm hết cách mà vẫn không ưng ý, hoặc đang phân vân chưa biết chọn cục Sub nào cho hợp với phòng khách nhà mình, thì đừng ngại.

👉 Kết bạn Zalo với Khánh qua số: 0909.933.916

Chụp cái hình dàn máy và phòng nghe gửi qua, Khánh sẽ bắt bệnh và hướng dẫn anh em chỉnh từ xa (Free 100% nhé, anh em đam mê với nhau không tính toán). Hoặc nếu ở Sài Gòn, rảnh rỗi ghé 769 Audio (769 Xô Viết Nghệ Tĩnh), anh em mình làm ấm trà, Khánh mở vài con Sub bãi xịn cho anh em thẩm âm trực tiếp.

Chúc anh em tìm được "tiếng trầm" chân ái của mình!

Vương Minh Khánh (Kỹ thuật viên 769 Audio)